In een toespraak voor de Rooms-Katholieke Arbeidersvereniging in 1932 riep mijn oudoom Willem Koenraadt op tot de afschaffing van het “grootkapitaal” en een terugkeer naar de beroepsgroepen uit de middeleeuwen. Daarnaast hekelde hij “kleingeestige staatsbemoeienis” en spoorde hij arbeiders aan om hun “blik uitsluitend op de toekomst” te richten en “over te gaan tot daden”. Hoewel hij in de jaren dertig schreef – en dus nog niet op de hoogte kon zijn van de enorme macht van het Amerikaanse kapitalisme dat Europa in de periode na de Tweede Wereldoorlog tot op de dag van vandaag in zijn greep zou houden – is dit nu het moment om Koenraadts ideeën voor een vernieuwde maatschappelijke orde in de praktijk te brengen.

Naar een nieuwe wereldorde

Is er wel duidelijker bewijs, dat de menschheid van onze dagen met slavenketenen is vastgekluisterd aan ontredderende beginselen, dan het verloop zelf van de crisis, die de wereld de laatste jaren teistert?

De noodkreten van groepen en volkeren zijn aldoor dringender en menigvuldiger geworden; besprekingen en beraadslagingen, in nationaal en in internationaal verband, hebben elkaar sinds geruimen tijd als het ware zonder tusschenpoozen opgevolgd. En met dat al staan we nu aan den rand van den afgrond. “Een wereld en een stelsel stort in elkander”, zoo zeide de Engelsche minister-president MacDonald in zijn openingsrede voor de conferentie van Lausanne. En waarom? Omdat de ontspanning en verlossing brengende daden zijn uitgebleven. Men heeft gepraat, gedelibereerd, ja, keer op keer, maar men kwam nooit tot doelmatige beslissingen en daden, omdat de beginselen, waardoor de staatslieden zich lieten leiden, de basis, waarop zij de onderhandelingen voerden, niet of althans niet aan alle zijden deugdelijk waren.

Heeft Albert Thomas, de zoo betreurde directeur van het Internationaal Arbeidsbureau, niet nog in zijn laatste groote redevoering een scherpe en indrukwekkende aanklacht gericht tegen de regeeringen om haar gemis aan doeltreffende besluiten, op den heropbloei van de wereldwelvaart berekend?

En door dit vermaan om daden heeft Thomas veel meer bedoeld dan het slagen der conferenties van Genève en Lausanne, veel meer dan een ingrijpende vermindering der bewapening en de schrapping van de herstelschulden. Hij wilde zeker niet minder de noodzakelijkheid uitdrukken van de stelselmatige ordening van het economisch leven. Want in de resolutie, door de jongste internationale arbeidsconferentie aangenomen, wordt de aandacht van den Volkenbondsraad en van alle leden van de internationale organisatie van den arbeid en van den Volkenbond onder andere voor dit punt gevraagd: “dat de vraagstukken van productie en handel door de regeeringen, met medewerking van de vertegenwoordigers der meest representatieve organisaties van werkgevers en arbeiders, aan een onderzoek onderworpen worden, teneinde tot internationale overeenkomsten te komen, die het mogelijk zullen maken het economisch leven te herstellen op de basis van groote gemeenschappelijke plannen”. (De internationale Christelijke Vakbeweging, 1932, 74.)

Inderdaad, “een wereld en een stelsel stort in elkander”. Zeker, vermindering van de bewapening en schrapping van de herstelschulden vormen een gewichtig goed in het raam van den nood dezer tijden. Men kan ze noemen noodzakelijk te vervullen voorwaarden, opdat de opbouw mogelijk worde.

Maar schulduitwissching en besparing op bewapening hebben als zoodanig slechts negatieve uitwerking. Hopelijk zal daardoor open baan worden gemaakt voor de herleving van het nu zoo geschokte vertrouwen in het crediet- en productiewezen, wat weer den stoot zou moeten geven aan de hervatting, nationaal en internationaal, van het crediet- en goederenverkeer. Maar op welke grondslagen dit laatste moet geschieden, daaromtrent wordt door die schrapping of vermindering van schulden verder niets meer beslist en voor den blijvenden opgang, voor het definitief herstel komt het juist hier op aan.

Want de oorlog en zijn gevolgen hebben zeker aanzienlijk bijgedragen tot de bespoediging en verscherping, tot de acute verschijning van de economische crisis, waarvan wij thans getuigen en slachtoffers zijn, maar de eigenlijke oorzaak ligt veel en veel dieper, moet gezocht worden in de ontwikkeling van het stelsel, waarop het sociaal-economisch leven de laatste honderd jaren is opgetrokken geweest.

Dit duidelijk, diepgaand en gezagvol in het licht te hebben gesteld, is zeker niet de geringste verdienste van de encycliek Quadragesimo Anno en heeft voor de noodtijden, die wij thans doormaken, zeer bijzondere beteekenis.

Want wie eenigszins op de hoogte is van de geschiedenis, die op sociaal-economisch gebied is doorgemaakt, en zeker degenen, die midden in den strijd hebben gestaan, kunnen op de vingers uittellen, dat het in de naaste toekomst niet zal ontbreken aan hardnekkige, krampachtige pogingen om de practijk van het economisch leven op de oude grondstellingen te reconstrueeren. En dit moet, koste wat het kost, voorkomen worden.

Te dien einde is het van groot belang om datgene, wat Quadragesimo Anno leert over het thans vigeerende sociaal-economisch systeem, telkens en telkens van de daken te verkondigen.

Juist nu, nu door iedereen aan den lijve wordt gevoeld, nu met de handen tastbaar is, hoever het tegenwoordige stelsel, om de gebreken, die er aan kleven, verwijderd blijft van zijn doel, de algemeene volkswelvaart, juist nù is het de geschikte tijd die leeringen van Quadragesimo Anno in hoofden en harten in te hameren en zoo een geweldige stuwing te vormen naar de noodzakelijke veranderingen.

De schuldige

De misstanden, die wij op maatschappelijk en economisch gebied thans zoo betreuren, wijt Quadragesimo Anno geenszins hieraan, dat zij, die den arbeid praesteeren, niet tevens bezitters zijn van de kapitaalgoederen, van de productiemiddelen, maar wel aan het feit dat, en aan de mate, waarin zij, die het kapitaal in handen hebben, van hun economische machtspositie misbruik hebben gemaakt, om heel het economisch leven naar eigen wensch en naar eigen voordeel te richten, zonder daarbij oog te hebben voor de belangen van den arbeid en voor de algemeene volkswelvaart.

De wereld mòest wel tot die erge uitwassen komen, omdat ze—en dat is de diepste oorzaak van hare afdwalingen—omdat ze geloofd heeft in de orde-scheppende kracht van wat Quadragesimo Anno noemt “het verderfelijke individualisme”, “den onheilvollen individualistischen geest”.

Met terzijdestelling van ’s menschen maatschappelijke bestemming, met volstrekte miskenning van de christelijke zedenwet, werd de leuze geheven, dat de enkeling zich voor het sociaal-economisch leven in al zijn tendenzen en strevingen moest kunnen uitleven. Noch de economie, noch de maatschappelijke ordening, noch de staatkunde mocht daaraan eenige belemmering in den weg leggen. En sinds de Fransche revolutie heeft de werkelijkheid zich naar die leuze gezet: de staat onthield zich vele jaren lang van wettelijk ingrijpen; in den maatschappelijken opbouw werden alle groepeeringen tusschen den staat en de individuen weggeslagen; in het economisch doen en laten werd den mensch de mogelijkheid gegeven om nog alleen te luisteren naar hetgeen ’t brute eigenbelang hem ingaf. Met andere woorden, het individualisme kreeg de hem passende werkingssfeer, die Quadragesimo Anno aanduidt als “den onbelemmerden concurrentiestrijd”, “de vrije concurrentie”.

En wanneer men dan nog bedenkt, dat dit individualisme, omgeven door die vrije concurrentie, in den loop der jaren van den enkeling is overgeslagen op allerhande combinaties, vooral in het productie-proces en in het bankwezen, en ook op volkeren in hun tendenzen en onderlinge verhoudingen, en dat deze beginselen nu reeds over de honderd jaren lang, meer en minder, hun ontwrichtend werk konden voortzetten, dan kan het toch niet meer verwonderen, dat we thans met de algemeene volkswelvaart zoo hopeloos in het moeras zitten.

“Een behoorlijke regeling van het economisch leven kan niet worden overgelaten aan de vrije concurrentie”, zegt Quadragesimo Anno; “zij kan onmogelijk een leidraad zijn voor het economisch leven” (87).1^

Het is goed zich deze waarheid duidelijk te realiseeren en daarom acht ik het nuttig nog even het licht van de encycliek te laten gaan over de geesten, die door dat individualisme en die onbegrensde vrijheid van beweging over het sociaal-economisch leven zijn opgeroepen.

Aan de christelijke normen, aan rechtvaardigheid en naastenliefde is verzaakt; de ongeregelde hartstochten, waardoor de mensch zich als gevolg van de erfzonde zoo gemakkelijk laat meeslepen, hebben haar plaats ingenomen. Vandaar die onverzadigbare winzucht, die de menschen wel altijd er toe gebracht heeft Gods wetten te verkrachten en de rechten van den evenmensch te vertreden, maar die de menschelijke zwakheid toch nooit zoo in verleiding bracht als onder het individualisme en de vrije concurrentie. In den dienst van dit winstbejag worden alle middelen heilig geacht. Zelfs om de belangen der onsterfelijke zielen bekommert het zich niet; want velen vragen zich niet af, “of hun bedrijf in gepaste behoeften voorziet”, en schrikken er niet voor terug “onbeschaamd de menschelijke hartstochten te prikkelen, (de genot-, gemak- en weeldezucht) en die te misbruiken ten eigen bate” (104) en “terwijl de levenlooze stof veredeld de fabriek verlaat, worden de menschen daar bedorven en boeten er aan zedelijke waarde in.” (105).

Met dat al heeft de economie haar sociaal karakter verloren en haar wezenlijk doel verloochend. Zij heeft opgehouden een natuurlijke samenwerking en ineenpassing te zijn van ondernemingen en bedrijven in den dienst van de gemeenschap, voor de redelijke behoefte-bevrediging. Zij is Privatwirtschaft, Erwerbswirtschaft, Rentabilitätswirtschaft geworden: zij is principiëel een dooreenwarreling van losse eenheden, die ieder voor zich “alleen maar bekommerd zijn om de vraag, hoe zij haar rijkdommen kunnen vergrooten” (blz. 104).

Van de economische worsteling, waartoe dat alles leiden moest, zijn de zwakken het slachtoffer geworden. De winst-economie heeft veel rijkdom in de wereld gebracht, overvloed van stoffelijke goederen, maar “het feit alleen van die onafzienbare drommen proletariërs naast een kleinen kring van onmetelijk rijken, is dat niet het meest onweerlegbare bewijs, dat de rijkdommen volstrekt niet behoorlijk verdeeld zijn en aan de verschillende klassen der maatschappij in allesbehalve juiste verhouding zijn ten goede gekomen?” (77).

En niet alleen, dat de rijkdommen zich hebben opgestapeld bij weinigen, maar ook—op dit jongste aspect van de economische ontwikkeling bijzonder karakteristiek—ook ‘n ontzaggelijke macht, een despotische economische heerschappij heeft zich samengetrokken in de handen van enkelen. In den onbeperkten concurrentie-wedloop namelijk hebben vele ondernemingen en banken het moeten opgeven. Tenslotte zijn nog slechts enkele reusachtige ondernemingen en banken staande gebleven, die door kartelleering, trustvorming, bankconcentratie heel de productie en het crediet overheerschen en op dictatoriale wijze voorschrijven, hoeveel er zal geproduceerd, en tegen welken prijs de goederen zullen verkocht worden, onder welke condities de credieten zullen verstrekt worden en welke ondernemingen voor dat crediet in aanmerking zullen komen. En bij dat alles laten die machthebbers zich niet leiden door bezorgdheid voor de belangen van den arbeid, van de industrie of van het algemeen welzijn, maar door het winsteffect.

Zij schrikken er zelfs niet voor terug om het staatsgezag, dat “vrij van alle partijdigheid, en alleen bedacht op het algemeen welzijn en de rechtvaardigheid, als een koning en opperste scheidsrechter hoog moest tronen” (93), om dat staatsgezag onder hun invloed te brengen en ondergeschikt te maken aan hun individualistische winstdoeleinden.

Laat ik tenslotte alleen nog dit vermelden: op de maatschappelijke orde kon een zoo totale economische ontwrichting moeilijk een anderen terugslag hebben dan Quadragesimo Anno aangeeft met de woorden: “de inrichting van het maatschappelijk leven is gewelddadig en daardoor onbestendig en wankel”. Door het individualisme en het beginsel van de vrije concurrentie zijn de organen weggeslagen, die tijdens de middeleeuwen de maatschappelijke orde droegen, maar door het winstbejag en zijn economische gevolgen staan patroons en arbeiders bovendien als “klassen” vijandig tegenover elkaar. Omdat de productiefactor arbeid als een koopwaar is geworden, onderworpen aan de wet van vraag en aanbod. Dit heeft de zoogenaamde arbeidsmarkt gesplitst in twee partijen, die tot vijandschap en strijd geneigd zijn.

Ziedaar, waartoe de ongeregelde winzucht in de sfeer van het individualisme en van de vrije concurrentie heeft geleid. Dààr is de laatste oorzaak van de verschrikkelijke ontreddering, die wij thans in de beschaafde wereld aanschouwen en doormaken. Het is onlangs nog eens opnieuw gezegd door den jongsten zendbrief uit het Vaticaan, Caritate Christi compulsi. Met deze woorden: “Is niet de drift naar vergankelijke goederen door den heidenschen dichter als ‘gevloekte gouddorst’ gebrandmerkt; is niet dat vuige eigenbelang, dat maar al te vaak de eenige drijfveer is bij het behartigen van de noodwendigheden, zoowel van de individuen als van de staten onderling; is niet de begeerlijkheid, onder welken naam of onder welken vorm zij zich ook voordoet, de voornaamste oorzaak, waardoor wij met deernis het menschdom aan den rand van den afgrond gebracht zien?”

Er is bijgevolg voor den wederopbouw van de wereldeconomie meer noodig dan schrapping van schulden en vermindering van bewapening, hoe gewichtig en dringend ook dit werk moge zijn.

Dit inzicht moet zich in dezen benarden tijd algemeen en helder vestigen, op de eerste plaats onder degenen, aan wie de encycliek Quadragesimo Anno als erfdeel is toevertrouwd; tevens moeten met beleidvol, maar energiek doorzettingsvermogen de consequenties van dit inzicht worden getrokken.

De onmiddellijke toekomst is voor de sociaal-economische orde, nationaal en internationaal, een zeer gewichtige tijd; het moet en het zal een tijd zijn van daden. En dan moeten wij, katholieken, met allen, die de taal van de gezonde rede verstaan, er bij zijn, zooveel mogelijk de leiding nemen, opdat de te stellen daden van dien aard zouden worden, dat een keerpunt en een verantwoord keerpunt in de geschiedenis wordt gemaakt.

Eénsgezind optrekken

Met het oog op die komende en op handen zijnde daden, acht ik het een verblijdend feit, dat Quadragesimo Anno den grond heeft ontnomen aan de disputen van economischen en maatschappelijken aard, die de katholieken de laatste jaren hebben beziggehouden.

De gedachtenwisseling betrof vooral het tegenwoordige sociaal-economische systeem, aangeduid als “het kapitalisme”, het eigendomsrecht, het arbeidslooze inkomen of de kapitaalrente en den arbeid, die naar de meening van sommigen de eenige rechtmatige titel was voor eigendomsverwerving.

Het is niet de bedoeling—en het is ook niet mogelijk—hier op deze strijdvragen in te gaan, noch ook de betrekking hebbende leeringen van ’s pausen sociale encycliek te verklaren.

Laat ik in het algemeen opmerken, dat door Quadragesimo Anno in genoemde punten niet worden aanvaard de radicale opvattingen, die—in het voetspoor van den bekenden publicist en voorvechter baron von Vogelsang—daaromtrent zijn verkondigd door de zoogenaamde Neue Wiener Richtung of Nieuwe Oostenrijksche school met Eberle, Lugmayer, Horvath, Orel, Ude, Landmesser, Wiesinger als markantste vertegenwoordigers.

Ik acht het verheugend, dat door ’s pausen zendbrief aan genoemde disputen de grond is ontnomen.

Want vooreerst brachten deze controversen een verdeeldheid, die niet meer tot de wetenschappelijke beoefenaars van de sociale economie beperkt bleef, maar reeds was afgezakt tot de menschen van de daad. En dit zou op den duur ons practisch werk zeer verwarrend en verlammend hebben beïnvloed; terwijl wij voor de naaste toekomst niets zoozeer noodig hebben als krachtig, doortastend en dus eendrachtig stuwen naar maatschappelijken opbouw en economische hervorming.

Daarbij komt nog, dat deze twistvragen, zeker voor een groot gedeelte, de aandacht afleiden van wat voor deze tijden het eerste en voornaamste is.

Ik wil volstrekt niet beweren, dat problemen als het eigendomsrecht, de rechtmatige titels tot eigendomsverwerving, de beteekenis van den arbeid, de kapitaalrente, het arbeidsloon op zichzelf minder gewichtige vraagstukken zijn; of dat wij in deze punten de bestaande orde van zaken voorloopig maar moeten handhaven of op haar beloop moeten laten. Neen, de menschen van de wetenschap en de sociale werkers moeten ook in dezen noodtijd aan dat stukwerk te gelegener tijd de volle aandacht schenken. Maar juist omdat dit stukwerk is, omdat het rechtstreeks niet de maatschappij in haar geheel betreft, maar slechts particuliere belangen, belangen van groepen en individuen raakt, daarom mag dat werk voor dezen tijd niet op den voorgrond staan. De wereld is thans in barensweeën; een nieuwe maatschappelijke orde wordt verwacht; aan de bespoediging en den goeden afloop van die geboorte hebben wij voor de naaste toekomst allen onze eerste en beste krachten te wijden. Te meer, omdat de leeringen van Quadragesimo Anno over eigendomsrecht, arbeidsloon, verlossing uit het proletariaat door een billijker verdeeling van de aardsche goederen nooit beter en vollediger door te voeren zijn dan in het raam van de herstelde maatschappelijke orde.

Aan dit laatste thema moet dan ook in dezen tijd aller aandacht, zoowel theoretische als practische, op de eerste plaats worden geschonken.

De pauselijke zendbrief zelf oordeelt daar niet anders over. Want nadat de leeringen over genoemde twistpunten zijn gegeven, leidt de encycliek hare uiteenzettingen over het herstel van de maatschappelijke orde in met deze woorden: “Wat wij tot dusver hebben uiteengezet over een billijke verdeeling der aardsche goederen en over de rechtvaardige loonen, heeft betrekking op de individuen en raakt slechts indirect de sociale orde. Maar juist op het herstel dier orde volgens de beginselen eener gezonde wijsbegeerte en op hare vervolmaking volgens de verheven leer van het evangelie was al het denken en doen van onzen voorganger Leo XIII gericht”, (blz. 83).

Over dit voornaamste leerstuk, het kernthema van Quadragesimo Anno, moet ik nu enkele gedachten laten gaan.

Naar maatschappelijk herstel

Het is bekend, wat de encycliek bedoelt met “het herstel der maatschappelijke orde”.

Tweeërlei behoort daartoe: iets, dat betrekking heeft op den uitwendigen vorm, op de structuur, de belichaming; en iets, dat slaat op den geest, de bezieling.

Betreffende den vorm verlangt de encycliek, dat de organische gedachte van de middeleeuwen zal herleven: tusschen den staat en de individuen moeten bedrijfschappen worden ingericht voor de regeling van het maatschappelijk en economisch leven en dat wel op den grondslag van het publieke recht.

De geest, die deze organen aan haar doel moet doen beantwoorden, die de ziel moet zijn van de betrekkingen tusschen de leden van één en hetzelfde orgaan en van de verhoudingen tusschen de organen onderling en tot het geheel, kan geen andere zijn dan de geest van het christendom, meer bijzonder van de sociale rechtvaardigheid en van de sociale liefde.

De hervorming van instellingen en de verbetering der zeden vormen te zamen de herstellende maatschappelijke orde. Zij zijn van elkaar niet te scheiden. Reeds in de encycliek Rerum Novarum stonden ze bijeen: “Als de maatschappij genezing zoekt”, schrijft Leo XIII, “kan zij die alleen vinden in den terugkeer tot het christelijk leven en de christelijke instellingen.” (blz. 27).2^

De hernieuwing der zeden is middel om de instellingen in haar opzet te doen slagen; zonder den vasten ondergrond van de christelijke zeden zijn ze “een gebouw, dat op het losse zand is gebouwd”, zijn ze even vloekwaardig en evenzeer tot mislukking gedoemd als het individualisme en de vrije concurrentie van de tegenwoordige samenleving.

Maar ook het omgekeerde is waar: omdat de mensch een sociale natuur heeft, zichzelf als enkeling ongenoegzaam is, de volle ontplooiing van zijn persoonlijkheid alleen in en door de maatschappij kan bereiken, om die reden moet de hervorming van instellingen worden gebruikt als middel om te kunnen komen tot de verbetering van de maatschappelijke zeden.

Vorm en geest zijn bijgevolg op elkaar aangewezen, moeten te zamen haar beslag krijgen.

Er kan dan ook geen enkele steekhoudende reden worden aangevoerd om nog te wachten met de invoering van de nieuwe maatschappelijke organen. Integendeel, juist omdat we met het individualisme in de vrije concurrentie en het ongeregelde winstbejag nu eindelijk zijn gekomen tot aan den rand van den afgrond, is de hervorming van instellingen nationaal ontegenzeggelijk het meest urgente punt van sociale politiek.

Deze bewering kan met de eigen woorden van Quadragesimo Anno worden onderstreept, aldus: “het voornaamste doel, het voornaamste streven van den staat en van alle invloedrijke burgers moet daarop gericht zijn den strijd der “klassen” te doen eindigen, en een eendrachtige samenwerking van “bedrijfschappen” in het leven te roepen en in de hand te werken.” (blz. 84).

Onnatuurlijke Staatsbemoeiing

Dat wil niet zeggen, dat wij het zoogenaamde kleinwerk op het gebied van de sociale wetgeving moeten stopzetten. Vooral bij de hachelijke, onhoudbare economische toestanden van tegenwoordig roepen de bedreigde maatschappelijke groepen terecht om de tusschenkomst van den staat, omdat de staat het eenige gemeenschapsorgaan is, dat nog verlichting in den nood kan brengen, of althans kan beproeven.

Maar wanneer nu die intensieve, ik zou willen zeggen peuterige, kleinzielige staatsbemoeiïng, gelijk Europa die tegenwoordig aan den dag legt, wanneer die staatsbemoeiing eens wordt genomen uit het verband van dezen tijd, en op zichzelf wordt beschouwd, moet dan niet worden toegegeven, dat we ons met de sociale en economische politiek op dwaze en onmogelijke wegen bevinden?

Het is den laatsten tijd meerdere malen gebeurd, dat harde woorden, ontevreden uitingen gericht zijn aan het adres van de regeering: haar maatregelen kwamen te laat, of waren niet doortastend, doeltreffend genoeg, enz. Maar hebben die personen er ook ooit aan gedacht, dat een dergelijk staatsingrijpen, gelet op den natuurlijken gang van zaken, eigenlijk ver ligt buiten de grenzen van zijn kunnen en van zijn bevoegdheid? De staat mòet in het op die wijze behartigen van dergelijke aangelegenheden te kort schieten, omdat hij van nature tot dat werk niet geschikt is en niet is geroepen.

De geschiedenis herhaalt zich: we zijn met de sociale en economische politiek in mercantilistisch vaarwater terecht gekomen. Alleen in het verband van het historisch-gewordene en van dezen uitzonderlijken tijd kan en moet dat worden gerechtvaardigd. Hoe eerder evenwel met deze onnatuurlijke ontwikkeling kan worden gebroken, hoe beter. Alleen “de hervorming van instellingen” kan hier uitkomst bieden. We moeten zoo spoedig mogelijk terug naar de practijk van dit beginsel uit de sociale wijsbegeerte: De staat is er om het kunnen van zijn onderdanen aan te vullen, niet om hen te verdringen uit de activiteit, waartoe zij hetzij individueel, hetzij in kleinere groepeeringen bij machte zijn.

Op dit “onwrikbare” beginsel doet ook Quadragesimo Anno een beroep, als het de ontwikkeling, die de staatszorg heeft genomen, misprijst met deze woorden:

Het in allerhande groepeeringen… ontwikkelde sociale leven… (is) vernield… nagenoeg uitsluitend individuen en de staat zijn overgebleven, tot niet gering nadeel van den staat zelf, die… (nu) alle lasten op zich moest nemen, welke vroeger gedragen werden door die ten gronde gerichte groepeeringen, met het gevolg, dat de staat door een bijna eindeloze reeks van zaken en aangelegenheden overstelpt en overladen wordt… Het staatsgezag moet de aangelegenheden van minder belang, die het bovendien al te zeer in beslag zouden nemen, overlaten aan lichamen van lageren rang; dan zal het ook vrijer, krachtdadiger en met meer succes al die zaken kunnen behartigen, waarvoor alleen het staatsgezag competent is. (83/84).

Hoog-kapitalisme

Onze tijd dringt om nieuwe maatschappelijke organen. De encycliek Quadragesimo Anno laat zich met bijzonder snijdende woorden uit over de karakteristieke verschijnselen van het hoog-kapitalisme: het N.V.-wezen, de trust- en kartelformaties en andere vormen van concentratie: “Een despotische economische heerschappij heeft zich samengetrokken in de handen van enkelen, …, zij regelen als het ware den bloedsomloop van heel het economisch organisme, en hebben om zoo te zeggen het economisch leven zoozeer in hun macht, dat tegen hun wil niemand zelfs maar kan ademhalen.” Onder den invloed van deze machtsformaties is “heel het economisch leven, op afschuwelijke wijze, hardvochtig geworden, onmeedoogend en wreed”. (92/93).

Deze inderdaad scherpe aanklacht mag niet worden beschouwd als een verwerping van het N.V.-wezen, of van industrieele en bankconcentratie als zoodanig; zij richt zich tegen den geest, die deze beweging kenmerkt en tegen de wijze, waarop die beweging zich feitelijk heeft ontwikkeld.

Inderdaad, het is van algemeene bekendheid, dat bij deze machtsformaties tenslotte niets anders voorzit dan het maken van winst, gelijk reeds eerder werd opgemerkt, en dat men vaak voor geen middelen terugschrikt om die machtsposities te vestigen, te handhaven en uit te breiden. Wat den laatsten tijd is bekend geworden rondom de gebroeders Sklarek en rondom Kreuger & Toll is hiervan slechts een bevestiging geweest…

Tot het herstel nu van de maatschappelijke orde behoort ook het breken van deze economische dictatuur; ja zelfs dat behoort er bijzonder toe, omdat die dictatuur thans de meest leidende positie heeft over het economisch leven.

Het is dan ook juist daar, waar Quadragesimo Anno het herstel van de maatschappelijke orde uitwerkt, dat men in de encycliek deze rake zinsneden aantreft: Veel minder nog dan aan de vrije concurrentie kan de regeling van het economisch leven worden toevertrouwd “aan de economische dictatuur…. want zij is bruut en blind geweld, dat, om heilzaam te kunnen werken voor het menschdom, krachtig beteugeld en verstandig geleid moet worden; maar zichzelf beteugelen en leiden, daartoe is zij niet in staat. Om deze dictatuur krachtig en volkomen te beheerschen, worden hooger en edeler machten vereischt: namelijk sociale rechtvaardigheid en sociale liefde”, (blz. 87).

En ik heb reeds eerder opgemerkt, dat de christelijke geest als middel om zich te vestigen moet hanteeren “de hervorming van instellingen”, de publiekrechtelijke bedrijfschappen.

Bijgevolg ook om de economische dictatuur te breken, vraagt onze tijd dringend om nieuwe maatschappelijke organen. Eigenlijk moesten die organen nu reeds gevestigd zijn, om bij de toekomstige reconstructie een rol van beteekenis te kunnen vervullen.

De economische crisis zal niet eindigen zonder geducht te hebben huisgehouden onder de instellingen, waardoor de economische dictatuur wordt gedragen. Er is reeds heel wat waarde vernietigd, heel wat expansiezucht gekortwiekt. Het mag in de toekomst niet meer mogelijk zijn, dat die machtsformaties in haar voormalige kracht en omvang herleven, of worden gecontinueerd. Dergelijke reuzencombinaties overschrijden eenvoudig de grenzen van het beperkte menschelijke kunnen. Er is geen enkele menschelijke geest, geniaal genoeg om dergelijke formaties te overzien, te controleeren, te beheerschen en dus is niemand in staat om de verantwoordelijkheid voor die scheppingen te dragen, afgezien nog van het door de ervaringampelijk bewezen feit, dat de zwakke menschelijke wil niet blijvend is opgewassen tegen de gouddorstige verleiding, waarin hij door die machtspositie voortdurend verkeert.

Het bedrijfswezen moet bijgevolg vereenvoudigd worden; aan de kapitaliseering moet paal en perk worden gesteld.

Hier is weer alleen uitkomst te verwachten van de hervorming van instellingen, de publiekrechtelijke bedrijfsorganisatie, nationaal opgetrokken en door internationale overeenkomsten voltooid. Zeker, het is geen kleinigheid, wat hier in enkele woorden wordt geprojecteerd. Maar juist omdat er zoo ontzaglijk veel en grootsch werk is te doen, is het zoo hoog tijd, dat eindelijk eens de eerste stap wordt gezet.

Er is bijgevolg meer dan één dringende reden om het in behandeling nemen van het wetsontwerp-bedrijfsraden van minister Verschuur met ongeduld te verbeiden. Dat zich daarbij een herhaling zal voordoen van de pachtwet-geschiedenis, is na al hetgeen daarover in den partijraad en in de katholieke pers te doen is geweest, wel niet meer te vreezen. Hopelijk ook zal het instituut, eenmaal werkelijkheid geworden, zich voorspoedig ontwikkelen; want in het raam van de publiekrechtelijke bedrijfsorganisatie gelijk Quadragesimo Anno die bedoelt, maakt het wetsontwerp-Verschuur niet meer dan een zeer bescheiden begin. Mijns inziens ligt voor de naaste toekomst hier, dat wil zeggen in de vestiging van de bedrijfsraden-Verschuur en in hun ontwikkelingsgang naar volledige publiekrechtelijke bedrijfsorganisatie, het voornaamste terrein van werkzaamheid, ook en vooral voor het R.K. Werkliedenverbond in Nederland.

De strijd der klassen

Het Verbond zal daarbij vooral ook naar eigen kring de oogen hebben te richten.

In Quadragesimo Anno wordt namelijk in zeer nadrukkelijke en krachtige bewoordingen een bepaalde gezindheid afgewezen als zijnde een struikelblok voor de totstandkoming van de nieuwe maatschappelijke organen. “Het voornaamste doel, het voornaamste streven van den staat en alle invloedrijke burgers moet daarop gericht zijn den strijd der ‘klassen’ te doen eindigen en een eendrachtige samenwerking van “bedrijfschappen” in het leven te roepen.” (bl. 84). En na er op gewezen te hebben, dat werkgevers en werknemers op de arbeidsmarkt als vijandige machten tegenover elkaar staan, vervolgt de encycliek: “Dat dit verschrikkelijk euvel, dat heel de maatschappij naar den afgrond sleurt, zonder uitstel moet worden weggenomen, is voor eenieder duidelijk”, (blz. 85).

De georganiseerde arbeiders hebben in het verleden vaak door strijd en vinnigen strijd hun rechten moeten veroveren. Het spreekt vanzelf, dat deze strijdmethode niet zonder invloed is gebleven op de geesteshouding van de elkaar bestrijdende klassen. Uit het veelvuldig strijden moet noodzakelijk een strijdmentaliteit ontstaan, moet een verbitterde stemming voortkomen, de opvatting post vatten, dat de arbeiders hun rechten alleen kunnen krijgen door ze te bevechten.

Het is wel duidelijk, dat de groepen, als zoodanig, tot opbouw van het maatschappelijk organisme niet erg geschikt zijn.

Meer nog dan in het verleden zullen de maatschappelijke groepen dan ook in de toekomst beducht moeten zijn voor de strijdmethode. Niet dan in het geval van “uiterste noodzaak” zal men nog tot den strijd zijn toevlucht mogen nemen om de gezindheid niet te schaden, die patroons en arbeiders moet samenbrengen tot de bedrijfschappen.

Het is zoo natuurlijk, dat iemand, die een doel wil verwezenlijken, voor den geest neemt, wat hij in het verleden heeft moeten doen om soortgelijke doeleinden te bereiken.

En toch, wij moeten in deze het verleden vergeten, de oogen alleen nog richten naar de toekomst, naar het groote doel, de publiekrechtelijke bedrijfsorganisatie, waarheen van nu af onze beste krachten moeten worden gericht.

Het versterken van de goede geesteshouding, het aldoor verder afbrokkelen van de strijdmethode zal tevens baat vinden bij deze gedachten uit Quadragesimo Anno:

Vooreerst: het is een grove leugen te beweren, dat patroons en arbeiders van eenzelfde bedrijfschap tegenstrijdige belangen hebben: zij bezitten gemeenschappelijke belangen, want zij werken samen in hetzelfde bedrijf, aan de totstandkoming van een en hetzelfde product, en zij moeten beiden uit de opbrengst van dat product leven: zij zijn dus op elkaar aangewezen en beiden geïnteresseerd bij den bloei van het bedrijf.

Vervolgens: patroons en arbeiders van alle bedrijven zijn beiden evenzeer en op dezelfde wijze schuldenaars van het algemeen welzijn en zij moeten deze schuld inlossen door harmonisch samen te werken voor de algemeene volkswelvaart.

Tenslotte is er nog de groote wet van de liefde, die het aangedane leed doet vergeten en vergeven, die alle menschen ziet als leden van één groot gezin en kinderen van denzelfden Hemelschen Vader; die het besef wekt, dat allen één lichaam zijn in Christus en ledematen ten opzichte van elkander, zoodat, wanneer één lid lijdt, alle leden mede lijden. (blz. 85 en 107).

Daden

Wat is het toch een onwaardeerbare weldaad, dat God ons door de H. Kerk in dezen hachelijken en verwarden tijd de encycliek Quadragesimo Anno heeft gegeven. Wij weten nu, wat wij moeten willen; wij kennen den weg, dien wij moeten gaan. Wij, katholieken, kunnen eensgezind optrekken en wij móéten dat ook doen in energieke voortvarendheid. Juist omdat wij zoo goed en zoo zeker weten, wat er moet gebeuren om de ontredderde wereld sociaal-economisch gezond te maken, juist daarom zijn wij verplicht hier zooveel mogelijk de leiding te nemen en in sterke eendracht te stuwen naar daden. De tijden zijn te ernstig om onszelf te verliezen in theoretische disputen of langdurige beraadslagingen en bezinningen. Daden en nog eens daden!

En dit te meer, omdat de tegenwoordige wereld niet alleen sociaal-economisch dreigt ineen te storten, maar ook godsdienstig-zedelijk op zoo wraakroepende wijze is ontaard.

Stoffelijke nood is erg; maar veel erger nog is het, dat in deze heidensche wereld zoovele zielen verloren gaan.

Intusschen, willen wij het arbeidende volk godsdienstig-zedelijk behouden en terugvoeren, willen wij het vaster binden aan de katholieke Kerk, dan mogen we zeker ook niet nalaten sociaal-economisch werkzaam te zijn en te grijpen naar daden.

Er is de laatste jaren onder de jongeren uit alle rangen van ons katholieke volk zoo’n heerlijk enthousiasme losgeslagen voor de zaak van Christus. Laten wij, die dit enthousiasme waardeeren en aanmoedigen, maar niet meer in hun rijen kunnen meetrekken, laten wij met koppige vasthoudendheid blijven dringen naar sociaal-economische daden, in de overtuiging, dat ook dit werk indirect ten goede komt aan het behoud en de redding der zielen.

Zoo zijn en blijven beiden, ouderen en jongeren, door ons werken en streven: apostelen van Christus Jezus.

HOEVEN, PROF. DR. W. KOENRAADT

In zijn boek Die geistige Welt der Germanen zocht de beroemde nederlandse taalkundige Jan de Vries (1890–1964) naar het ware wezen van de Germaanse mens. Wat drijft ons soort mensen? Anders dan de Mediterrane ziel die zich onder het Romeinse Rijk vroeg schikte naar van bovenaf opgelegde normen, verzette de Germaanse mens zich tegen zulke slaafse onderwerping. De Germaan wilde zijn innere zelf kunnen uitdrukken én de uitkomst daarvan in de wereld terugvinden. In dit artikel vat ik een deel van De Vries’ inzichten over onze voorouders samen.

De alledaagse held

De Germaanse mens werd gedreven door een mannelijke heldhaftigheid, waarmee hij zijn eergevoel en die van de familieclan dagelijks moest verdedigen tegen aanvallen en beledigingen. Naast de deugden van de held schuilen ook de ondeugden die bovendrijven wanneer de deugden tot in het uiterste worden doorgetrokken. Moed ontaardt gemakkelijk in overmoed. Ook scherpzinnigheid kan doorslaan tot een sluwheid die door een schijn van fatsoen gescheiden blijft van gewone leugenachtigheid.

Vooral de Vikingtijd, een periode van spirituele richtingloosheid, tekende zich door mannen van een dubieus karakter. De held werd avonturier en vertoonde soms de trekken van de landsknecht. De Viking uit Ragnars saga loðbrókar doorkruiste onophoudelijk de zeeën om buit te vergaren zonder ooit een doel te bereiken. De karikatuur van deze tijd was de berserker, zoals die in de Víga-Glúms saga belachelijk wordt gemaakt. Glúm is een IJslandse tiener die zijn oom Vigfúss bezoekt in Noorwegen, maar deze oom gunt zijn neefje in eerste instantie geen gram respect. Pas wanneer Glúm zich tegenover de berserker bewijst en deze de tent uit werkt, wint de jongen het respect van zijn clan en treedt hij deze als volwaardig lid toe.

De slimme man moest zich steeds wapenen tegen de listen van zijn vijanden. De rechtsgang op de “ding”-plaatsen was een wedstrijd in sluwheid. List werd hoog gewaardeerd, zoals in de verhalen over de oorlogskunsten van Harald Hardråde (“de harde heerser”) in dienst van de Varangiaanse garde van de Byzantijnse keizer. Men had weinig medelijden met wie zich liet overtroeven, evenmin met wie in de strijd ten onder ging. Ook de Hávamál beveelt sluwheid jegens vijanden aan: spreek vriendelijk, denk echter valse dingen en betaal bedrog terug met bedrog.

Het ideaalbeeld van de held gold niet zomaar voor de gemiddelde mens. De Germaanse boer was een tevreden mens. Hij was gesloten, zwijgzaam en soms wantrouwend. De worsteling met een schrale natuur dwong hem tot een sober leven. Wie een volledig beeld van de voorouders wil, moet daarom beide zijden in acht nemen. Het is onjuist het verheven heldenideaal op het gehele volk te projecteren. De boer moest zijn grond met het zwaard kunnen verdedigen, maar de hand die de ploeg aanstuurde maakt het leven eerst mogelijk. De IJslandse familiesaga’s zijn daarom waardevol, want zij laten ons afdalen in de nuchtere feitelijkheid.

De oorsprong van de Germaanse staat

De moderne Duitse staat werd pas gesticht in het jaar 1871, en de Nederlandse officieel in 1813, maar Germaanse landen zoals ook Zweden en Engeland kenmerken zich nog altijd door dit feit dat gewone mensen zich in de eerste plaats niet als een lukraak anoniem territorium ervaren, maar als volk ontstaan uit bloedverwanten. Dat blijvende verschil tussen bloedverwantschap en paspoortstaat heeft te maken met de lange ontstaansgeschiedenis van Germaanse landen.

De Germaanse mens was geen ongebonden individu. Hij bestond slechts als lid van de familieclan, de verwantschapsgroep die levenden en doden tot één gesloten keten verbond. Binnen deze kring heerste vanzelfsprekende vrede, maar daarbuiten golden vreemdeling en vijand als synoniemen. Een kind verwierf bestaansrecht wanneer de vader het op de knieën nam, het een naam gaf en het in de gemeenschap opnam. Wie buiten de clan viel werd niet als mens gezien. Blootstelling aan de wilde natuur gold dan niet als moord. Net als bij de Spartanen lieten de Germanen hun ongewenste of zwakke babies aan de wolven of de kou over.

Wie in de familieclan werd opgenomen moest de familie-eer zijn leven lang verdedigen. Daaruit volgde de noodzaak tot bloedwraak. Een doodslag was geen individueel misdrijf dat de morele wereldorde schond, maar een verzwakking van de ene clan en een versterking van de andere. De slavin in de Hrafnkels saga die Hrafnkell tot de moord op Eyvind aanzet, illustreert dit collectieve denken. De slachtofferclan stond als gesloten eenheid tegenover de daderclan. Het ging niet om een afrekening tussen individuen, maar om het herstellen van een denkbeeldig evenwicht tussen twee families, desnoods door een willekeurig lid van de tegenpartij om te brengen. Wie de wraak naliet, tastte het merg van de eigen groep aan. Vrouwen dreven de bloedwraak het felst aan, omdat zij het nauwst verbonden waren met de cyclus van leven en dood. Het voordeel van de clan was dat een individu nooit alleen stond. De zekerheid dat clanleden elkaar te hulp zouden schieten maakte dat het individu in staat werd tot uiterst zelfverzekerd handelen.

Het bloedbroederschap vormde de eerste uitbreiding van de familieclan. Door onder een opgeheven zode in de aarde te stappen, zich te verwonden en het bloed met de grond te vermengen, daalden twee mannen af in de moederschoot van de aarde en werden herboren als echte broeders. Zo kon de familieclan worden uitgebreid met bloedbroeders die nu dezelfde plicht hadden de eer van hun pleegfamilie te verdedigen. In geval van moord of doodslag rustte de plicht tot wraak op de overlevende bloedbroeder even zwaar, zo niet zwaarder, omdat de band persoonlijker was. Het ‘pleegbroederschap’ (fóstbrœðralag) versterkte hetzelfde principe: het kind wat bij een ander werd grootgebracht nam een deel van diens karakter over en groeide eveneens op als lid van de adoptiefamilie.

Het Germaanse gevolg (comitatus, gesinde; een groep krijgers die een heer diende) overschreed de kring van het bloed- en pleegbroederschap. Als volgeling legde de krijger een eed af, legde daarbij zijn handen in die van de heer of zijn hoofd op diens knie. Daarmee beloofde hij onvoorwaardelijke gehoorzaamheid zoals eerder aan een familieclan. De heer verschafte onderhoud, wapens en deelde de oorlogsbuit. Zo’n geschenk was geen omkoping als bij een huurlig, maar onderdeel van de wederzijdse verplichting tussen heer en krijger. Deze band was vrijwillig: men koos de leider zelf en trad daarmee buiten de natuurlijke familieclan. Juist die vrije keuze en de persoonlijke loyaliteit maakten de verplichting strenger dan de vanzelfsprekende clanloyaliteit. Wie zijn heer in de strijd overleefde, bracht eeuwige schande over zichzelf en zijn geslacht, zoals Wiglaf in Beowulf de vluchtende deserteurs voorhoudt.

Tijdens de periode van de volksverhuizingen en Vikingtochten vielen veel traditionele familieverbanden vanzelfsprekend uiteen, waardoor de heer en zijn gevolg nu meer de nadruk kregen. De jonge mannen ver van huis — thegns of hagestolzen genoemd — maakten zich van hun clan los en verbonden zich aan een hertog. De runeninscriptie van Valsfjord (rond 500) noemt al een “hagustaldaR ÞewaR Godagas” (“Ik ben de krijger, Godags volgeling”). De Männerbund met haar vermogen tot onderwerping en gemeenschappelijk handelen leverde de staatsvormende kracht die de door vetes versnipperde clanstructuur ontbeerde.

De stam zelf rustte op verwantschap van familieclans, maar werd innerlijk door vetes ondermijnd. Romeinen speelden die tegenstellingen handig uit. Gemeenschapsgevoel bestond vooral tijdens de volksvergadering (bij het ding). Daarbuiten keerde de boer naar zijn hoeve terug. De vorst diende meer als middelpunt van zijn gevolg dan als herder van het gehele volk. De Oud-Noorse heldendicht viert de trouw tussen koning en gevolg, niet de band tussen vorst en volk. Grotere rijken zoals die van de Visigoten, Ostrogoten en Franken ontstonden pas onder invloed van Romeinse en christelijke universele denkbeelden. Het Germaanse element bleef zich hechten aan het gevolg: de onvoorwaardelijke gehoorzaamheid aan een gekozen leider leverde het steunpunt waarmee vorsten hun macht ook tegenover het eigen volk konden laten gelden. Zo groeide de familieclan uit tot de territoriale staat, waarin ook etnisch vreemde elementen werden opgenomen.

De nieuwe staat bleef echter persoonlijk bepaald. De Frankische koning was rex Francorum (koning van de Franken), niet rex Franciae (koning van Frankrijk); de Engelse vorst was folces hyrde (“herder van het volk”), niet “vorst van Engeland”. Fylki en herað duidden oorspronkelijk het weerbare manschap aan, niet louter grondgebied. Het middeleeuwse rijk verbond deze persoonlijke opvatting met de Romeinse territoriale idee. Het feodale stelsel zette de persoonlijke loyaliteit voort. De Germaanse neiging tot particularisme (zichtbaar in de IJslandse vrijstaat, waar bloedwraak de eenheid ondermijnde) verklaart waarom een strak gecentraliseerde staat pas laat tot uiting kwam.

De Germanen schonken Europa niet primair het idee van de bureaucratische staat met landsgrenzen, maar de gedachte van persoonlijke vrijheid binnen zo’n staat. Tegen de verstikkende almacht van de laat-Romeinse staat stelden de Germanen de zelfstandige vrijheid van de mens tegenover. De familieclan, uitgebreid door bloedbroederschap en vervolgens overstegen door het vrijwillig gevolg, leverde de morele en organisatorische kern waaruit grotere politieke verbanden konden ontstaan, zonder dat de persoonlijke binding ooit volledig plaatsmaakte voor een onpersoonlijk territoriaal apparaat.

Heldhaftig gedrag

In de epiek van alle Germaanse stammen keert steeds dezelfde houding tegenover het onontkoombare lot terug. Men zou daarin een onderwerping kunnen zien die aan een amor fati grenst, een neiging het lot tegemoet te ijlen of het zelfs te anticiperen. Dat is een misverstand. De Germaanse held scheidt zich niet graag van het leven, waarvan hij de goederen te zeer bemint. Evenmin vreest hij de dood, want de dood betekent geen definitieve vernietiging, maar een terugkeer tot de voorvaderen.

Het past evenmin bij het Germaanse karakter dat de mens het lot lichtvoetig tegemoet treedt. Deze stemming spreekt uit het Eddische Hamðismál. De broers, door hun moeder tot wraak op Ermanarich aangespoord, herinneren haar aan het onheil dat haar wraakzucht al eerder heeft veroorzaakt. Zij weten dat ook hun dood vaststaat (door het lot voorbestemd) en sterven in den vreemde. Na reusachtige heldendaden liggen zij dodelijk gewond in de zaal van de Gotische koning. Het gedicht uit geen vreugde over de dood van de broers, noch predikt het een verachting van de dood, maar het volle bewustzijn van het offer dat ter wille van de eer gebracht moest worden. De nadruk ligt op de noodzaak om het lot op een mannelijke manier te ondergaan. Juist omdat de dood geen willekeurige wreedheid van het fatum is, maar de vervulling van het lot, kan de Germaanse mens de dood met een glimlach tegemoet treden. De Germaan wist dat hij daarmee het doel van zijn leven had bereikt.

In de oudere literatuur komt dit schertsen met de dood zelden voor. In het Walthariuslied wisselen Hagen en Walther, zwaar gewond, wrede grappen over hun verminkingen. Het werk van de monnik Ekkehard is echter geen onverdeeld betrouwbaar getuigenis van de oude heldenmoraal. In het oude Atlilied lacht Högni wanneer men hem het hart uitsnijdt. De dichter versterkt hier Högni’s heldhaftigheid door het contrast met de laffe kok. Högni zelf draagt iets demonisch. In het jongere Atlamál eist hij zelfs dat men hem het hart uitrukt omdat hij het geklaag van de dienaar niet langer verdraagt. Dat grenst aan een oneerbiedig spelen met het leven waartoe de Germaanse held zich niet makkelijk zou hebben laten verleiden.

De dood was ook voor de Germaanse mens een onheil. Aan de ene zijde stonden adem, zintuiglijke indrukken, scheppend werk, bezit, vrouw, kind en familieclan; aan de andere zijde het koude graf en de nevelige wereld der doden. De aanvaarding van de dood als noodlot rust daarom op een diep verborgen levensbesef. Er is een ogenblik waarop geen andere uitweg meer openstaat. Kiest men dan het leven, dan heeft men het leven zelf ontwaard. Vrije wil en noodlot komen hier samen. De volgelingen van Beowulf die hun heer in de steek lieten, bewijzen dat men tegen de eer in voor het leven kan kiezen. Wiglafs vloek klinkt des te vreeswekkender. De held kent instinctief het juiste antwoord: zijn vrijheid openbaart zich als belijdenis van een innerlijk gevoelde noodzaak.

De gedachte dat het opgelegde lot absurd zou zijn, komt in de Germaanse geest nauwelijks op. Toch kan de vraag opkomen: waarom zoveel lijden? Wanneer Hildebrand (in het Hildebrandslied) inziet dat de strijd met zijn zoon onvermijdelijk is, staart hem het Medusa-gezicht van een ogenschijnlijk zinloos fatum aan. Tegelijkertijd mag hij niet twijfelen aan de oplossing van de taak die hij moet voltooien. Ontrouw aan de heldenmoraal en weerloos sterven, alleen om zijn zoon te sparen, zou ook de zoon geen waardig leven schenken, omdat de oneer van de vader hem zou treffen. Het leven laat zich niet redden door te vluchten voor het lot.

Dat kan de moderne mens absurd vinden. Toch openbaart zich hier de diepte van het eergevoel. Wie het lot bevestigt omdat de eer het eist, is bereid tot de dood en heeft daarmee de zin van zijn leven vervuld. Daarom ontbreekt aarzeling. Hagen rijdt het Hunnenland binnen hoewel hem is voorspeld dat hij niet zal terugkeren. In het Atlamál roeien de helden met samengebeten tanden naar Atli’s land, wetend wat hen wacht; er is geen weg terug.

Deze wet heerst overal in de Germaanse wereld. De lotgedachte bereikt zijn hoogste ontplooiing in de heldendichtkunst, maar leeft even krachtig onder IJslandse boerengeslachten. Egill Skallagrímsson overwint de dood van zijn zoon in het gedicht Sonatorrek. Zijn zoon is verdronken, maar tegen de zeegodin Rán kan geen vete worden verklaard. Alleen het vaste besef van familie-eer en de kracht van de poëzie herstellen Egills levenshouding. Aan het slot van het gedicht zegt hij zijn eigen dood opgewekt en onverschrokken tegemoet te zullen zien.

Hier openbaart zich de aristocratische houding van de Germaanse mens. Hij wenst niet ieders lot, maar zijn eigen lot, namelijk het lot dat met zijn persoon en met zijn eer overeenstemt. Heldendom is in laatste instantie een morele grootheid. Bijna alle helden overwinnen door ten onder te gaan. Wat hen tot helden maakt is juist deze bereidheid tot de ondergang. Uiteindelijk beslist het karakter van de man, niet het toeval. Dat wij moderne mensen in onze eeuw de dood met behulp van medische zorg zo lang mogelijk willen blijven uitstellen, zegt alles over wie wij zijn geworden. Onze voorouders zouden ons onvergeeflijk laf en eerloos hebben genoemd.

Germaanse essentie

Het wezen van de Germaanse voorouder is alleen te begrijpen wanneer men voortdurend rekening houdt met zijn gemeenschapsgebonden karakter. De goden waren geen toonbeelden van abstracte deugden. Zij waren uit hetzelfde hout gesneden als de gewone mensen en handelden evenmin naar beginselen van „gij moogt” of „gij moogt niet”. De Germaanse mens gedroeg zich als lid van een gemeenschap die het individuele handelen verre oversteeg en was slechts jegens die gemeenschap verantwoording verschuldigd. Goed en kwaad vonden hun weerklank in de houding van de groep zelf. Vergelding geschiedde niet in een hiernamaals, maar tijdens het aardse leven.

Daarmee stemt de Germaanse voorstelling van het leven na de dood overeen. Hel is, evenals de Homerische onderwereld, een rijk van schaduwachtig bestaan, waarin goed en kwaad dezelfde staat delen, zoals in Nietzsches Jenseits von Gut und Böse. Vrees voor hellepijnen (waarin men niet geloofde) weerhield niemand van schandelijk gedrag. Medelijden gold slechts de eigen clan of het gevolg. Universele menslievendheid was ondenkbaar. Zorg voor behoeftigen en wezen was een ereplicht binnen de verwantschapskring. Men zorgde dus niet voor vreemden of hun kinderen. Zie ook hier weer het scherpe contrast met de moderne tijd: internationale adoptie en asiel voor vreemden waren ooit totaal onbekende begrippen.

Waar wij van „geloof” spreken, gebruikte de Germaanse mens het woord „zede” (siðr). Geloof veronderstelt persoonlijke belijdenis. De Germaanse mens kende geen kerk van gelovigen, maar alleen een gelovig volk. De jonge telg van de familie hoefde geen geloofsartikelen te bestuderen, maar volgde het voorbeeld van de ouders en voegde zich naar hun zede.

Het aardse leven was een taak die men mannelijk tot de laatste ademtocht moest volbrengen. Achter hem wenkte geen belofte van eeuwige zaligheid. Zelfmoord was zeldzaam, omdat het bloedwraak onmogelijk maakte. (Onze voorouders zouden ons zwaar hebben veroordeeld voor het praktiseren van euthanasie, zeker voor lichamelijk gezonde jonge mensen.) Zelfdoding kwam wel voor, zoals bij Germaanse vrouwen die zich op de brandstapel van hun echtgenoot wierpen als rituele handeling. En krijgsgevangenen kozen de dood boven slavernij (leaver dea as slaef). Maar levensmoeheid — “het gaat gewoon niet meer”— als motief was nauwelijks begrijpelijk.

De Germaans mens nam de wereld emotioneel in zich op en liet zich door de stroom des levens voortdragen, maar stond de kosmische machten actief en strijdbaar tegenover. Leven was, ook religieus, een voortdurende strijd. Deze strijdbare houding werd gescherpt door de harde natuur en, in de late heidentijd, door de confrontatie met het oprukkende christendom. De Vǫluspá, waarschijnlijk uit de kring van de Trondheimse jarls, geeft het heidendom een bijna filosofische grondslag, namelijk om te concurreren met het christelijke universalisme. Een definitieve uitdoving van de heidense zede is op dat moment nog ondenkbaar. Zelfs in Ragnarök gaat de wereld onder, maar rijst opnieuw, en groener, uit de vloed.

De Germaanse opvatting van persoonlijke vrijheid die zelfs binnen een strikt georganiseerde staat niet tot slaafse onderworpenheid kon worden herleid, is kenmerkend voor het Germaanse gevoelsleven. Het is niet zonder grond dat men van Goethes “Faustische mens” heeft gesproken, die in zijn aangeboren drang tot scheppend handelen dreigde de grenzen van zijn vermogen te doorbreken door de kracht van zijn wil. De Germaanse geest verzette zich tegen iedere hem opgelegde norm en streefde naar een zinvolle openbaring van het eigen wezen.

J.M. Koenraadt vertaalde het boek van De Vries uit het Duits in het Engels en is beschikbaar als The Spiritual World of the Germanic Peoples (2026).

FvD-leider Baudet wil halal geslacht vlees onder zijn merk Eerlijk Eten laten vallen, want als Eurazianistische partij moet men de islam ook trachten te integreren. De groeiende segregatie van het supermarktvlees — onderverdeeld in «halal» en «gewoon» vlees — is echter slechts een afspiegeling van de maatschappij als geheel.

Nederlanders doen alsof het niet bestaat, maar na vijftig jaar multiculturele samenleving zijn de verschillende bevolkingsgroepen meer van elkaar gescheiden dan ooit. Wij segregeren onszelf op sportniveau, opleidingsniveau, uitgaansniveau, wijkniveau en op vele andere manieren. Toch ontkennen mensen hardnekkig dat Nederland op weg is een apartheidsstaat te worden.

Kijk naar de bevolking van onze hoofdstad Amsterdam. Eind negentiende eeuw leefden zelfs de Sefardische en Asjkenazische Joden daar gescheiden van elkaar: de Sefarden in de grachtengordel en de Asjkenazim op de Nieuwmarkt en Lastage. Tegenwoordig denken wij bij Oud-Zuid aan rijke blanken, bij de Bijlmer of Zuidoost aan zwarte West-Afrikanen, en bij Amsterdam-West aan Turken en Marokkanen. Elke grote Nederlandse stad kent zulke volledig vrijwillige segregatie naar ras en/of geloof. Café Het Paardje trekt een roomblank publiek, maar niet ver daarvandaan zit een Turkensoos voor uitsluitend zwartharige mannen die aan de shisha lurken. Waar gaan de moslima’s van Amsterdam eigenlijk uit? Geen idee, want ik heb nog nooit een vrouw met een hoofddoek gezien in een Amsterdams café. Misschien is het wel verboden volgens de islam.

Op een fietstocht door Utrecht-Kanaleneiland, de vroegere woonplaats van Geert Wilders, kom je voetbalveldjes tegen met uitsluitend Noord-Afrikaanse, Turkse en Midden-Oosterse spelers. Geen enkele autochtoon doet mee. Op de hockeyveldjes elders in Utrecht is het aantal niet-blanken daarentegen op twee vingers te tellen. Nu er in de Randstad een eigen competitie is ontstaan van clubs die het geweld van bepaalde teams zat waren, moet erbij worden gezegd dat de afscheidende clubs overwegend blank zijn en de geweigerde clubs overwegend allochtoon. Dat er desondanks een handjevol allochtonen wordt toegelaten bij de blanke clubs, is geen bewijs dat er geen raciale segregatie heeft plaatsgevonden. In afscheidingsbewegingen bestaat de neiging om het om politieke redenen geen «racisme» te noemen, terwijl dat in de praktijk wel degelijk wordt gehandhaafd: het zijn vooral de bruine mannen die meer geweld plegen en de blanke mannen die in het ziekenhuis belanden. Wie durft te ontkennen dat allochtone spelers op het voetbalveld de vermeende discriminatie tegen hen met extra agressie trachten recht te zetten, omdat ze dat via baankwalificaties niet lukt?

Ook de klassenverschillen zijn raciaal getekend: de middenklasse is overwegend blank, de meeste allochtonen behoren tot de lagere klasse, en bij de elite tel je op één hand de goedgekeurde «knappe mensen met migratieverhalen», waaronder Ali B. of Badr Hari. In het onderwijs is algemeen bekend dat het atheneum, het lyceum en het gymnasium-vwo zeer blank zijn, evenals de universiteiten, hoewel die zeer links zijn. Daarin is onlangs wel iets veranderd, maar voornamelijk door de komst van buitenlandse studenten die rechtstreeks uit China of India naar Nederland zijn gekomen. Vooralsnog studeren er nauwelijks Marokkanen en Turken aan de Nederlandse universiteiten.

Nederlanders en allochtonen segregeren zich op allerlei mogelijke manieren, dus niet alleen doordat de een op vrijdag naar de moskee gaat en de ander op zondag naar de kerk. De gehele maatschappij is doordrenkt van segregatie, maar het zijn de blanken die dat het hardst ontkennen. Ja, er zou hier en daar wat scheiding kunnen zijn, maar die zou dan nooit iets met ras te maken hebben, slechts «met redenen die niets met racisme te maken hebben». In de praktijk bouwt zich een systeem van apartheid op dat, net als in Zuid-Afrika, uiteindelijk de blanken het hardst zal treffen, bijvoorbeeld wanneer zwarte communisten ooit de absolute macht grijpen en rassenwetten invoeren die tegen blanken discrimineren.

De aanval van PowNed op de FvD was een uitzending vol met niets dan smaad, laster en ‘guilt by association’. Het progressief-liberalisme heeft de strijd om het volk al lang verloren, omdat de werkelijkheid de vooruitstrevers al heeft ingehaald. Dus nu volgt repressie, want ze willen die ongemakkelijke waarheden, waar ze zelf voor verantwoordelijk zijn, nog liever verkrachten of de kop in schoppen dan het land uitzetten.

Samen met het kartel wil PowNed kennelijk FvD verbieden, ook de omroep Ongehoord Nederland verbieden, X van Elon Musk verbieden, en het hele internet aan banden leggen met een digitaal paspoort. Maar waarom? Omdat ze aan de verkeerde kant van de geschiedenis staan. Omdat mensen te veel weten. Omdat iedereen heus wel door heeft dat politiek Den Haag aan de wieg van al onze problemen staat.

Nemen journalisten en politici voortaan verantwoording voor het extreme geweld tegen de eigen bevolking, zowel van de politie als door migranten? Gaan ze iets doen aan het feit dat meer dan 60% van alle misdrijven in het land al decennialang wordt gepleegd door eerste en tweede-generatie allochtonen? Meer dan 80% als we de derde generatie meetellen? Of blijven ze de definities van het CBS net zo vaak veranderen tot vergelijkend onderzoek onmogelijk wordt?

Inderdaad, eerst probeerde de machthebber de boodschap te veranderen door feiten te verdraaien, maar nu gaan ze achter de boodschappers aan, achter mensen die met eigen zoekwerk allemaal veel beter konden uitleggen waarom onze maatschappij zo ontzettend hard naar de kloten is geholpen.

Gaan de progressieven nu eindelijk de islamisering stoppen en omkeren in de Randstad? Gaan ze eindelijk iets doen aan de massale instroom van arbeidsmigranten die onterecht in azc’s voor asielzoekers zitten? Want migranten die alleen voor werk komen, nogmaals, dat zijn dus geen asielzoekers of vluchtelingen, en die vallen niet onder enig vluchtelingenverdrag. Die mag je aan de grens weigeren.

Nee, natuurlijk gebeurt dat niet. De linkse luxepaardjes hebben het geld nodig. Ze blijven liever de grote bedrijven helpen met het vinden van goedkopere arbeidskrachten die de autochtoon uit de markt drukken. Ze blijven investeren in alleenstaande nieuwkomers, maar weigeren gezinsbeleid te voeren. Corrupte rechters beweren door de werkdruk niet meer aan zaken toe te komen. Misschien moesten ze dan hun tijd niet verkwanselen met zaken over woordjes op het internet.

Onze politieke kaste is tot op het bot verrot, omdat ze hun zielen hebben verknoopt aan de winsten van de BV. Ze zijn niet aan de macht gekomen om goed te doen voor het volk, maar om de zakken van hun eigenaren te vullen, terwijl ze onze toekomst voor niks in de afgrond storten.

Wat wij nodig hebben is een totale sanering van de democratie, de rechtspraak en de media. Het grootste deel van alle journalisten kun je het beste oppakken en op water en brood zetten. Bij de rechtspraak zullen we eerst iedereen moeten ontslaan, om vervolgens alleen diegenen weer terug aan te nemen die een goede staat van dienst hebben. Dat betekent dat 80% van alle huidige rechters niet meer aan de slag hoeft.

Deze tabel is gebaseerd op de Verdachtenmonitor en Slachtoffermonitor 2023-2026. Bij het begrip ‘allochtoon’ wordt bedoeld de eerste en tweede generatie immigranten. Vanaf de derde generatie heten mensen volgens het Centraal Bureau voor Statistiek ‘autochtoon’.

Bron: CBS

Slecht vertaald noemt de Amsterdamse nonprofit van Jelle Postma zich ‘rechtvaardigheid voor welvaart’. Dat verraadt al genoeg, namelijk dat het een club van rijke belanghebbenden is die hun uit globalisering verkregen welvaart willen verdedigen tegen anti-globaliserende tendensen. En daarom maken zij “extreemrechts” tot boeman om subsidiegelden los te peuteren van bij de belastingbetaler.

Veel artikelen op de website van de organisatie worden nog in de ik-vorm geschreven. Het suggereert dat CEO Jelle als eenling deze eenmanszaak aanstuurt. Waarom mag zo’n club nou de overheid adviseren over wat wel of geen dreiging is? Daarover verwacht je binnenkort Kamervragen.

Zo waarschuwt de club dat ‘halfrikaan’ Andrew Tate aan een comeback bezig zou zijn. Oh nee! En of de randfigurenclub Identitair Verzet met een paar spandoeken misschien een straatoorlog zou kunnen ontketenen. Dat het de overheid is die over de schreef gaat met het plaatsen van azc’s in ieder dorp, daar hoor je Justice for Prosperity (JfP) niet over. De FvD zou zich schuldig maken aan “normen- en feitenerosie”, terwijl het toch echt de overheid was die niet kon uitleggen waarom het stikstofprobleem vlak over de grens bij Duitsland en België helemaal niet bestaat.

De onderzoeken van JfP lijden aan een bijna debiele eenzijdigheid. Het is overduidelijk een club die regenten- en kapitaalbelangen verdedigt tegen een steeds mondiger wordende gewone bevolking. Dan kun je het beste die bevolking zo zwart mogelijk maken door ze in verband te brengen met zo rechts mogelijke extremisten, of met Russen. Over het extreemlinkse Antifa maakt zich daarentegen niemand zorgen, want die steunen gek genoeg de belangen van multinationale bedrijven. Of is dat een complot?

JfP is als de dood voor Russische inmenging. Wie dacht dat de Vondelkerk was aangestoken—”door moslims”—zou wel eens een Russische spion kunnen zijn. Bij JfP zul je geen onderzoek vinden naar de honderden kerken die in Westeuropa de afgelopen jaren in brand zijn gevlogen, ondanks dat moskeeën, synagogen en boeddhistentempels kennelijk wél tegen vuur bestand zijn.

En wie zijn dan die pro-Kremlinactivisten die de Russische propaganda vertolken? Nou, misschien wel Tommy Robinson en Eva Vlaardingerbroek. Heel gek, want Tommy Robinson is zelfverklaard IDF-sympathisant (pro-Israël) en Eva Vlaardingerbroek zit bij het Britse Alliance for Responsible Citizenship (ARC), waar ook Jordan Peterson bij zit.

Wat je aan de berichtgeving op de website van JfP merkt is dat zij 1) zelf een propagandakanaal van de NAVO zijn (op hetzelfde bedroevende niveau als Bellingcat), en 2) een totaal paranoïde houding jegens vaak vrij betekenisloze berichten op social media innemen. Je mag best vinden dat het verkeerd is om te zeggen dat migranten de kerken van Europa in de fik steken, maar kom dan met bewijs voor de spontane zelfontbranding van honderden kerken.

In het JfP-rapport over de Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen van 2026 staat te lezen dat het Russische Pravda-netwerk vaak het FvD-geluid versterkt zou hebben. Dat betekent alleen niet dat het FvD-geluid onwaar was. Het is evengoed denkbaar dat buitenlandse partijen de waarheid versterken om daarmee de leugenachtigheid van de Nederlandse staat te benadrukken.

Daar steekt het natuurlijk. De vijand hoeft niet eens te liegen om westerse hypocrisie aan te tonen.

De rapporten van JfP benadrukken dat extreemrechts eigenlijk helemaal niet bestaat in Nederland en al helemaal geen echte dreiging vormt. Of moeten we nou bang zijn dat een botnet sinds vorig jaar pro-Wilders berichten op sociale media heeft geplaatst? Dat weegt toch niet op tegen de machinerie van de gigantische Europese Unie die onder andere JfP mede financiert.

En waarom zouden we ons druk moeten maken om de tot de Islam bekeerde, biseksuele Andrew Tate? Nou, hij zit sinds kort ook op Substack, en hij zou zijn miljoen volgers genept hebben met spamaccounts. Nou, nou! Ik zou zeggen, Jelle, bel gauw even met de moeder van Andrew om dit grote gevaarlijke monster (waar heel rechts Nederland van walgt) op zijn plaat te wijzen.

Dit JfP van Jelle Postma (JfP —> Jelle for Postma?) blijkt vooral een eenzame club die heel erg veel op sociale media zit te kijken. Het is een club die zelf in de onzin van TikTok en andere platforms is gaan geloven. Dat zo’n club de overheid zou mogen informeren over wat de Defend groepen rond azc’s doen …. dát is pas propaganda.

De overheid wil ongemaakte winsten, dus papieren winsten, alvast belasten met een tarief tot 36%. De Washington Post noemde het plan een fiscaal monster van Frankenstein en het meest achterlijke idee van een overheid wereldwijd. De Nederlandse psyche lijkt immuun voor zulke kritiek, te meer omdat men hier toch nauwelijks de Engelse taal machtig blijkt.

Maar het kan nóg gekker. Terwijl 19 psychiaters afgelopen februari in het toonaangevende wetenschapsblad Tijdschrift voor Psychiatrie opriepen tot een stop op euthanasie voor jongeren onder 25, omdat hun hersenen nog niet goed zouden zijn ontwikkeld, blijft zo’n schreeuw om hulp bij een roep in de lege ruimte die het publieke bestel heet.

In hun essay getiteld Jongeren met een euthanasieverzoek op grond van psychisch lijden: ‘nu niet’ als uitgangspunt stelden de psychiaters vast dat de meeste mensen onder de 30 jaar die nu jaarlijks worden geëuthanaseerd vrouw en autistisch zijn. Van de patiënten blijkt 74% vrouw en 75% autistisch. Voor zulke vrouwen en enkele autistische jongemannen is de dood helemaal niet het medicijn wat ze nodig hebben. Zij hebben een bepaald soort steun nodig die hun omgeving hen niet wilde geven.

Het komt wel degelijk vrij vaak voor. Euthanasie van jongeren vanwege autisme, depressie, verkrachtingstrauma of zelfs oorsuizingen komt meer dan 200 keer per jaar voor. In 2024 overleden bijna tienduizend mensen in Nederland aan euthanasie, bijna 6% van alle overlijdens. Het gaat al lang niet meer om mensen met uitzichtloos lijden, dus waar euthanasie oorspronkelijk voor bedoeld was.

Of een euthanasie terecht was en volgens de regels werd uitgevoerd, wordt in ons land achteraf vastgesteld door een soort keuringscommissie. Dat leidde in april van 2024 tot een bizarre ontwikkeling. Na de door de media uitgebreid getoonde euthanasie van de 17-jarige Milou Verhoof stuurden 14 psychiaters namelijk een brandbrief aan het Openbaar Ministerie. Milou zou volgens hen niet beslissingsvaardig zijn geweest en haar euthanasie had niet mogen plaatsvinden. Maar volgens het OM waren er geen regels geschonden, dus kon er niet worden overgegaan tot vervolging van de dienstdoende arts, Menno Oosterhoff.

Oosterhoff is naast psychiater en euthanasie-arts ook de voorzitter van de Stichting KEA die orgaandonatie bij euthanasie bevordert. Dat is toch belangenverstrengeling, maar nee, in Nederland regeert het valse bewustzijn. Hier werd geen depressieve tiener vermoord voor de ogen van haar ouders, zoals op nationale televisie getoond in de documentaire Milou’s strijd gaat door. Nee, hier kreeg iemand een waardig einde.

Karl Marx zou Nederlanders ongetwijfeld hebben beschuldigd van een vals bewustzijn, namelijk een bewustzijn wat kunstmatige wordt opgewekt door overheden die internationale financiële belangen dienen. Organen van jonge mensen zijn namelijk miljoenen waard. Door de verouderende bevolkingssamenstellingen van de wereld is er ook veel vraag ontstaan naar verse harten, levers, nieren, longen, pancreassen en zelfs gezichtshuid.

Dat ik hierover bericht heb wordt mij niet in dank afgenomen, maar alleen niet door Nederlanders. Terwijl de engelstalige online wereld vooral geschokt reageerde op deze feiten over euthanasie in Nederland, kwamen de enige afkeurende reacties van Nederlandse burgers.

En die afkeuring gaat ver: ik telde tot wel meer dan 35 doodsbedeigingen. Mensen zouden me komen opzoeken, stalken en doden. Zelfs een broer van een bekend euthanasieslachtoffer kwam zich melden dat men de naam van zijn zus niet mocht gebruiken—een naam die in honderden krantenartikelen en tientallen documentaires wereldwijd voorkomt, tot aan een exposé in The Atlantic aan toe.

Bijzonder, want het artikel in The Atlantic, een interview met Menno Oosterhoff, laat tenminste het tegengeluid toe dat depressieve jongeren in Nederland onterecht en onnodig geëuthanaseerd worden. Zo zou Oosterhoff een ongepaste video van hemzelf met Milou hebben opgenomen en die op zijn website op www.stichtingkea.nl hebben geplaatst. Daarin zei Milou dat ze een “ander leven had gewild,” maar dat het haar niet werd gegund.

Waarom willen zo veel kwade mensen zo graag jonge vrouwen—vaak autistisch—dood maken door ze een gifspuit te geven? Een praktijk die wereldwijd verboden is behalve in een klein aantal landen als Nederland, België, Spanje en Canada.

De rest van de wereld ziet een systematische moordcultus die het doden van jongeren viert. De familie van een euthanasieslachtoffer heeft mij duidelijk gemaakt dat deze andere kant van het verhaal niet belicht mag worden, omdat dat hen pijn doet. Dat kan ik goed begrijpen, want de waarheid dwingt je uit je valse bewustzijn te ontwaken en onder ogen te zien dat er—vlak voor je eigen ogen—een moord is gepleegd, en dat je niets deed om het tegen te houden.

Het lijkt wel de overheid zelf, met het Ministerie van VWS voorop, die mensen wijs wil maken dat de euthanasie van jonge mensen waardig en goed zou zijn, een oplossing voor ondraaglijk psychische lijden, maar dat er mogelijk een groot financieel belang speelt in de zin van (legal) wereldwijde orgaanhandel, dat moet stil blijven.

De Nederlander is zodanig gehersenspoeld door de valse moraal van de staatstelevisie dat de burger zijn eigen morele besef is gaan vergeten. Televisieseries geven een valse werkelijkheid weer waarin de helft van alle helden tegenwoordig homoseksueel of transgender is, en waarin het doden van depressieve tieners haast een weldoenersdaad is geworden.

Met het verstand op nul loopt de burger vervolgens hard tegen de muur van de werkelijkheid aan. Bijna de hele wereld veroordeelt het euthanasiebeleid in ons land. Wij zijn zelf het monster van Frankenstein geworden, maar de spiegel laat ons een knappe kop zien, en dus stellen wij geen vragen.

Behalve dan die 33 psychiaters die aan de noodrem trokken. Jammer dat de Staat ligt te slapen.

Een VVD-minister denkt dat gevangenen met merkkleding haantjesgedrag aanwakkeren. Daarom wil hij een verbod op eigen kledinginbreng. Gevangenen moeten voortaan een goedkope overall gaan dragen. Iedereen hetzelfde aan, dus iedereen gelijk.

Alleen, haantjesgedrag om merkkleding in de gevangenis lijkt op een verzonnen en irrelevante anecdote. Het speelt helemaal niet op de afdelingen voor volwassen gedetineerden. Waarom komt dit gegeven vandaan? Uit welk onderzoek is dit gebleken? Is er überhaupt een onderzoek gedaan? 

Gevangenen in Nederland lopen doorgaans op sloffen in hoodies en trainingsbroeken van allerlei soorten merken, maar niet dat daarop gelet wordt. De echte jaloezie komt van de ene man die een tondeuse heeft gekocht.

Het zit namelijk zo: In de gevangenis kun je op twee manieren aan geld komen. De eerste manier is door een aantal dagdelen per week te werken voor minder dan een euro per uur. Je zet dan bijvoorbeeld elektronische apparatuur in elkaar. Zo sprokkel je een kleine 20 euro per week bij elkaar. De tweede manier is door je familie geld op je gevangenisrekening te laten storten, tot wel 400 euro per maand.

De meeste gevangenen uit Nederland hebben ofwel geen familie met geld, ofwel geen familie die het nodig vindt om geld te storten. En zo wint de man met de tondeuse aanzien, want die kost 80 euro, dus dat is een maand werken in de gevangenis. 

Nu komt het: Omdat het werk niks oplevert, weigeren veel gevangenen te werken!

Ik zou Nederland, ondanks alle welvaart, een slachtoffermaatschappij willen noemen. Daarmee bedoel ik dat ons volk doelgericht bepaalde informatie wordt onthouden die in andere landen normaal en bekend wordt geacht.

Ik word bijvoorbeeld nog vaak geconfronteerd met Nederlandse mensen die denken dat Oekraïne de Nord Stream-pijpleiding heeft opgeblazen, omdat de televisie dat bij ons gezegd heeft, terwijl het gelijk vanaf het begin bekend was dat de Amerikanen met hulp van de Britten, en ook de regering van Noorwegen, het toch echt gedaan hebben.

Noorwegen levert nu bijvoorbeeld de helft van al het gas wat Duitsland verbruikt. Maar bijna de helft van de Noorse welvaart is geïnvesteerd in de Amerikaanse economie. Daarnaast verkoopt Amerika ons nu veel vloeibaar LNG-gas tegen woekerprijzen, zeker sinds het dichtgooien van de Groningse gasputten – een onbegrijpelijke actie.

Nu begrijp je dus het “waarom” achter de sabotage. Dikke vette poen voor de Yankees.

Als slachtoffermaatschappij mogen wij dit niet weten. Het is namelijk in het belang van de daders dat wij goeddeels onwetend blijven over deze waarheid, terwijl diezelfde waarheid in het daderland Amerika helemaal geen geheim is. Daar scheppen ze er zelfs over op.

In Amerika spreekt bijvoorbeeld professor Jeffrey Sachs in allerlei podcasts en interviews openlijk over de Amerikaanse misdaden die ook tegen Europa werden gepleegd, zoals dus het opblazen van Nord Stream 2. 

Sachs is als directeur voor duurzame ontwikkeling verbonden aan de prestigieuze Columbia University. Het grote verschil met Nederland is niet alleen dat deze man gewoon zijn mond mag opendoen, maar dat hij wordt uitgenodigd door mainstream media en niet eens bang hoeft te zijn dat hij zijn baan kwijtraakt.

In Nederland ben je daarentegen gelijk een complotdenker en krijgt je werkgever een belletje, of word je verraden door NSB’ers in de familie.

Je krijgt zo te maken met Nederlandse mensen die totaal verkeerd zijn geïnformeerd, alsof ze nog naïeve kinderen zijn. Dit verklaart het oeverloze gescheld door veel mensen op mijn berichten. Ik haal mijn informatie namelijk uit bronnen van buiten Nederland, uit bronnen van de daders zelf.

Met veel ge-hè?, ge-wat?, en ge-huh? tot gevolg.

We staan voor een historisch ongekende demografische ramp. Nu al wonen er meer 65+ers in ons land dan jongeren onder de 20. En de situatie wordt tot minstens 2070 alleen maar erger.

Dit gebeurde ondanks alle massamigratie die jongeren onder de 15 nu al half allochtoon heeft gemaakt. Op veel scholen in de grote steden zitten helemaal geen autochtone kinderen meer. We zijn op drukke plaatsen vreemdeling in eigen land geworden.

Tot ver na 2070 zullen ouderen nog de democratische macht in handen houden, omdat jongeren de minderheid blijven. Zo kunnen de ouderen voor hun eigenbelang blijven stemmen, terwijl jongeren niet of nauwelijks aan het leven kunnen beginnen.

En toch moeten al die ouderen, en straks miljoenen 80+ers, verzorgd gaan worden. Massamigratie is hier niet de oplossing voor, want de overwegend mannelijke migranten die naar ons land komen willen helemaal geen baan in de zorg en zullen dit werk weigeren. 

Er heerst ook het misverstand dat alle migranten asielzoekers of vluchtelingen zouden zijn, en dus zo arm zouden zijn dat we ze blij kunnen maken met een appel en een ei. Helaas, migranten komen in werkelijkheid al in ons land aan met dure klokjes om de pols en nieuwe sneakers om de voeten. Ze zitten dus helemaal niet te springen om de armoede van een minimumloon.

De aanhoudende massa-immigratie levert problemen op de woningmarkt op. Er zijn nu te weinig woningen voor jongeren, en de woningen zijn veel te duur. Maar wanneer de oudere generatie bij overlijden hun huizen zal moeten overdragen, zullen er juist veel te veel woningen op de markt komen, waardoor de huizenprijzen weer zeer hard zullen instorten. 

Je krijgt je huis dus niet verkocht voor die 1 miljoen waarde, maar voor slechts 200k, tenminste, als er überhaupt kopers zijn, want die zijn er straks niet. Dit gebeurde ook al in Japan na 1990. Daar kelderden de huizenprijzen tot onder de 20% van hun waarde. De markt heeft zich nooit hersteld. Je kunt er nu nog huizen voor bijna niks kopen, omdat mensen ze niet aan de straatstenen kwijt krijgen, maar wel voor het onderhoud betalen.

Toch zegt onze overheid tot 2030 nog een miljoen woningen in ons overvolle land erbij te willen bouwen. Voor wie dan? Dit plan is je reinste waanzin, want het zou betekenen dat de overheid dus nog 2 tot 5 miljoen migranten naar Nederland verwacht te halen om die huizen te vullen. Daarvoor moeten de boeren wijken, voor de bouw van migrantenwoningen.

De kwaliteit van deze nieuwe huizen begint tegelijkertijd steeds meer op krottenwijkvorming te lijken. Op veel plaatsen worden containerblokken voor statushouders neergezet of worden uiterst simpele prefabconstructies gebouwd, zogenaamd tijdelijk, maar zeker niet duurzaam. Op andere plaatsen worden voormalige gezinswoningen juist omgebouwd tot appartementen, of mag je bij iemand in het tuinhuisje gaan wonen.

Onze overheid gokt op geforceerde economische groei door middel van massamigratie waardoor blanke mensen een minderheid in eigen land zullen worden van amper 20 tot 25%. Het is maar de vraag of er dan nog Nederlands als voertaal gesproken zal worden. Je zou dit ook volkerenmoord met andere middelen kunnen noemen.

Omdat de ouderen nog overwegend autochtoon zijn, ontstaat er tevens een nieuwe ongelijkheid, want vooral blanke jongeren zullen het geld en het bezit van deze ouderen gaan erven. De overheid ruikt bloed, en kansen om de kwakkelende economie te redden door dit overerven "oneerlijk" te noemen. Met een progressieve erfenisbelasting van tot wel 100% berooft de overheid de autochtonen zo van al hun welvaart om met het geld gratis woningen voor Afrikanen, moslims en hindoes te gaan bouwen.

Dat de overheid het land naarstig wil laten groeien middels migratie-aanwas, omdat anders de op groei gebaseerde economie instort, is begrijpelijk, maar je kunt ook niet ontkennen dat onze overheid zich hier in de vingers snijdt. De overheid weet helemaal geen raad met de grote problemen die op ons afkomen en klooit maar wat aan. De overheid moet het sprookje van eeuwige vooruitgang blijven vertellen, omdat het volk anders de illusie van de macht in twijfel zal trekken.

Kijk bijvoorbeeld naar het verbod op auto's met verbrandingsmotoren. Dit verbod na 2035 is onlangs weer helemaal teruggedraaid door de EU, namelijk om de Duitse economie te redden. We hadden allemaal elektrisch moeten gaan rijden, maar de overstap naar een dure en onhandige electrowagen blijkt te traag te gaan. Mensen willen hem niet. 

Bovendien lukt het Europese bedrijven niet om met China of Amerika te concurreren op het vlak van productie. Bedrijven trekken weg uit West Europa, omdat stroom en gas elders veel goedkoper zijn. Hoe wil je dan inzetten op datacenters, AI en robots als de stroom daarvoor onbetaalbaar wordt? Met zulke vraag naar stroom kun je straks inderdaad beter diesel gaan rijden.

Hier speelt een vraagstuk wat nog ingewikkelder is dan de woningmarkt. De EU importeert meer dan 60% van haar energie van buiten de Unie. Dit is gevaarlijk. We hebben onszelf afhankelijk gemaakt van buitenlandse mogendheden. Niet alleen Rusland, maar ook Turkije of Algerije kunnen ons dan met legers binnenvallen, terwijl wij hun gas moeten afnemen. Vandaar hoor je provincies al zeggen dat burgers maar kou moeten leren lijden om de industrie te redden. 

De overheid kan wel zeggen dat ze wil inzetten op groei, woningbouw en massamigratie, maar dat betekent helemaal niet dat het echt gaat gebeuren. Er ligt hier een bijzonder grote kloof tussen theorie en praktijk. Laat mij daarom een veel realistischere toekomst schetsen: 

We zullen er niet in slagen die miljoen woningen te bouwen, dus zal ook de massamigratie eindelijk moeten stoppen. Wegens het tekort aan zorgpersoneel zullen jongere mensen hun ouderen zelf noodgedwongen moeten verzorgen, namelijk door bij de ouderen in te trekken, of andersom. 

Dit lost de woningcrisis op, maar leidt tot economische stagnatie. Ons land stopt dan met groeien en vele grote investeringen zullen zich niet meer uitbetalen. Bijvoorbeeld: veel pretparken, sportfaciliteiten als zwembaden, en ook het circuit van Zandvoort gaan dan gewoon failliet en zullen ook vanwege de hoge energiekosten sowieso moeten sluiten. 

Ons land wordt sober en begint dan aan een krimpfase die het niet aantrekkelijk maakt om nog in Nederland te investeren, waardoor ook veel koopkrachtige mensen ons land zullen verlaten op zoek naar een beter leven in de rijkere markten van het opkomende Afrika en het lonkende India. Wat hier achterblijft zijn de honkvaste types.

Maar ondanks de groeistop wordt Nederland toch een half islamitisch land waarbij de Randstad mogelijk wordt uitgeroepen tot islamitische staat die de rest van het land met islamitische wetgeving zal uitbuiten en onderdrukken, met natuurlijk de volledige steun van onze rijke elite die in ruil voor geld hun ziel aan de islam zullen verkopen.

Om dit laatste scenario te voorkomen zou een burgeroorlog nodig zijn, maar die kan alleen gewonnen worden als opstandige burgers op de voedselproductie van de boeren in eigen land kunnen vertrouwen.

Het is daarom van belang om de eigen boeren zo veel mogelijk te steunen. Onze toekomst hangt van hen af. Zonder hen, sterven de autochtonen hier langzaamaan uit. Dan was onze geschiedenis van de afgelopen vijfduizend jaar hier helemaal voor niets geweest. 

We zullen in dat uiterste geval gezamenlijk met de overlevenden moeten wegtrekken in de hoop ergens ter wereld nieuwe grond te vinden. Maar ik stel voor dat we hier blijven en ons dus opmaken voor de mogelijk meest bloederige strijd van ons bestaan. Het is namelijk de strijd om ons bestaan.

Hoe dan ook is de tijd van groei en vooruitgang voorbij en zullen mensen in plaats van op geld en bezit weer op hart en ziel moeten leren vertrouwen.

Wat is er aan de hand in Polen? En waarom is het zo belangrijk voor de toekomst van Europa?

Na het Russische drone-ongeluk aan de Poolse grens besloot de Poolse regering 40.000 soldaten te stationeren aan de grens met Oekraïne.

Het klinkt als een militaire opmars, maar het is eigenlijk een terugtrekking, want Oekraïne heeft al lang niet meer het vermogen om de oostelijke Donbas, die feitelijk door het Russische leger is veroverd, te heroveren. En dus richten westerse mogendheden zich nu op de bescherming van Polen, wat impliceert dat ze Oekraïne niet langer kunnen verdedigen.

We kunnen het ook geen Russische overwinning noemen, want westerse belastingbetalers moeten blijven geloven dat de Russen nog steeds aan het verliezen zijn, zodat we belasting blijven betalen om de oorlogsinspanning te financieren. Paradoxaal genoeg geldt echter: hoe meer Europa aan deze oorlog uitgeeft, hoe kleiner de kans dat we winnen, en dat komt door fundamentele economische overwegingen.

Als Europa zichzelf verarmt door zijn rijkdom aan oorlog te besteden, dan zullen Europeanen, zelfs als we winnen, zich geen Amerikaanse goederen en diensten meer kunnen veroorloven en zullen onze economieën ondergeschikt worden aan China.

Chinese investeerders zijn bijvoorbeeld druk bezig geweest met het bouwen van pakhuizen en het kopen van fabrieken, havens, land en andere infrastructuur in Europa, zodat ze in China geproduceerde producten rechtstreeks aan Europese klanten kunnen verkopen en zo Amerikaanse mercantilisten kunnen omzeilen.

Europeanen die tot armoede worden belast om de NAVO te betalen, zouden zich geen aankopen meer bij Amazon kunnen veroorloven, maar zouden hun toevlucht nemen tot het kopen van goedkopere goederen rechtstreeks via Chinese e-commerce. Bovendien lieten na de recente importheffingen van Trump Chinese fabrikanten op TikTok zien hoe zij vrijwel alle zogenaamde Europese merken produceren, en dat producten die in Milaan, Italië, zijn ontworpen, in werkelijkheid in China worden geproduceerd. Het verschil is een prijsopslag van 1000%.

De Chinese industrie werkt er hard aan om zichzelf neer te zetten als zowel luxe als onbreekbaar, als reactie op beschuldigingen van Europese consumenten dat Chinese goederen nep en fragiel zijn. Ongeacht de kwaliteit zullen Europeanen naar verwachting overstappen op Chinese merken zodra Europese consumenten zich westerse merken niet meer kunnen veroorloven. Europa heeft hierop geen geloofwaardig antwoord, behalve het opleggen van invoerrechten.

Een welvarend Europa daarentegen moet ondergeschikt blijven aan de Amerikaanse belangen, en dat betekent voortdurende oorlogen voor Israël in het Midden-Oosten, en voortdurende oorlogen tegen Rusland, China en Iran, en mogelijk ook tegen Pakistan en India, zo niet ook tegen Turkije in geval van een Turkse breuk met de NAVO.

Is er geen alternatieve manier voor Europa om niet langer ondergeschikt te zijn aan Oost of West, aan China of Amerika?

Ja, er is een manier, en ik noem de oplossing de Eeuw van Bezuinigingen. Kijk, ons probleem is overconsumptie. Het is onze economische consumptie die ons zo afhankelijk heeft gemaakt van buitenlandse mogendheden. Als we manieren zouden ontwikkelen om onze consumptie tot een minimum te beperken, zouden we figuurlijk gesproken ons overtollige vet kunnen uithongeren en ons voor onze overleving kunnen richten op de arbeid van onze eigen bevolking. We zouden zelfs de goudstandaard kunnen terugbrengen.

We zouden onszelf in grote mate autarkisch kunnen maken en onze arbeid en intelligentie inruilen voor wat we niet zelf kunnen produceren. Een eeuw van bezuinigingen zou Europa sterk onafhankelijk van de wereld maken. Hoewel Amerikaanse bedrijven in Europa failliet zouden gaan, zouden ze vervangen worden door Europese familiebedrijven, niet door Chinese vervangers.

En dat is mijn punt: Europa Europees houden, een einde maken aan het zuigende effect dat onze rijkdom op immigranten heeft door van Europa een plek van ontbering te maken, maar ook een plek van trots. Door ontbering worden we dus sterkere, competentere en zelfverzekerdere mannen.

Europeanen hebben hun toekomst in eigen hand. Als we het leiderschap hadden om onze consumptie drastisch te verminderen, ons af te keren van het consumptiekapitalisme en Europa weer onafhankelijk te maken, zou de wereld getuige zijn van een Europese heropleving die we sinds de Renaissance niet meer hebben gezien.

Videre.fail oftewel het Videre Collectief werd in 2021 (toen nog videre.nl) opgericht om in coronatijd de "wappies, staatsgekkies en debiele boeren" te pesten. Danny Ghosen van Pownews was de eerste die de drie gemaskerd antifa-informanten van het collectief te woord stond op het Museumplein te Amsterdam. Een van deze figuren is een vrouw bekend uit het activisme en werd al eens geïdentificeerd middels de tatoeages op haar hand of vingers.

De website, gekenmerkt door Satanistische uitingen en een spervuur van viezige woorden als van een homoseksueel met statusangst, maakte vooral mondige burgers belachelijk die iets van de overheid durfden te vinden. Het is dan ook niet uitgesloten dat "hogere machten" van de overheid (justitie, politie, AIVD of erger) de website aansturen, dan wel derden daartoe een opdracht hebben verstrekt. Want het taalgebruik en de visuals, het logo, lijkt allemaal verdacht veel op het werk van hetzelfde webteam achter GeenStijl, Dumpert, en Powned--ook al is Videre maar een Wordpress website.

Of dit daadwerkelijk zo is, en of Arthur van Amerongen er iets mee te maken heeft, valt te bezien. Het bewijs in de zaak is nog niet geheel rond. Wel blijkt uit een stilistische analyse dat de teksten op videre.fail bepaalde kreten bevatten die nergens anders op internet te vinden zijn, zoals de termen "wappie boeren" en "palliewappies". Dat pro-Palestina woordvoerders kennelijk door Videre op de hak genomen moeten worden, wijst ook in de richting van pro-Zionistische blogs als GeenStijl. Sowieso is de aanval op coronawappies een belang van de overheid, waarmee het vaststaat dat Videre.fail geld van officiële instanties ontvangt. Subsidieslurpers dus. 

Bovendien komt de schrijfstijl van bepaalde GeenStijl-redacteuren overeen met die van de teksten op Videre, zegt AI. Toch is hiermee nog niets gezegd. De beheerders van Videre zijn namelijk onbereikbaar. Ze verschuilen zich achter nep-e-mailadressen, anonieme socials en de DNS-afscherming van CloudFlare. Volgens CloudFlare wordt de site gehost in Nederland door HostNet.nl, maar die beweren omgekeerd weer van niet. 

Daarom stuurde Koenraadt een Copyright Takedown Notice naar de videohostingbedrijven van Videre, namelijk BitChute, Rumble en YouTube. Terstond heeft BitChute twee kanalen van Videre met totaal meer dan duizend misbruikfilmpjes afgesloten wegens auteursrechtschendingen. Het wachten is op Rumble, en daarmee ligt de uiterst zielige flikkersite van Viezere op zijn homofiele gat.

Het is uit met de pret.

Zal Amerika Europa verraden in ruil voor een goede deal met Rusland? Door de Duitse industrie opzettelijk te verwoesten (denk aan Nordstream 2), wordt Europa een afzetmarkt zonder eigen productiemiddelen. Dan kunnen Amerikaanse bedrijven met behulp van Russische grondstoffen zichzelf verrijken op kosten van Europese burgers. 

Rusland heeft inmiddels de waardevolle grondstoffen in Oost-Oekraïne veroverd. Daar ging die oorlog natuurlijk om, om de rijkdommen in die Donbass regio. En terwijl wij nog steeds wachten op de beloofde overwinning op de Russen die ons al 3 jaar lang door hysterische journalisten beloofd wordt, lijken Trump en Poetin achter de schermen tevreden met het huidige resultaat. 

Maar omdat Europa een verouderende bevolking heeft, zullen wij wel massale migratie van nog minstens 100 miljoen mensen uit de rest van de wereld moeten verwelkomen, namelijk de benodigde consumenten die nodig zijn om zowel Amerika als Rusland machtig en rijk te houden. Europa wordt dan een slavenplantage.

Het verbaast mij dan ook niet dat van deze drie partijen, Europa, Amerika en Rusland, alleen Europa echt feministisch is geworden en alleen Europa zich als onderdanige vrouw onderwerpt aan dominantere partijen. 

Zo hoeft het niet te zijn. We hoeven ons niet langer te laten knechten. Onze dalende vruchtbaarheid was natuurlijk helemaal geen ongeluk. Het is het gevolg geweest van tientallen jaren hersenspoeling met propaganda dat ons tweede kind slecht voor het milieu zou zijn en de derde een doodzonde, terwijl Mehmet met 14 kinderen uit Afghanistan hier drie woningen op een rij krijgt, hem gegund door de gemeente met een uitkering van de belastingbetaler, dus van mensen die dat zelf nooit kunnen betalen.

Wie zijn toch die wijze oude vrouwen die ons continent zogenaamd horen te leiden? Kaja Kallas? Ursula von der Leyen? Als zij dit niet zagen aankomen, dan zijn ze medeplichtig.

Wat ons is aangedaan is de grootste streek in de geschiedenis van Europa. Alweer gepakt door partijen waarvan we dachten dat het onze bondgenoten waren. Nu resteren ons slechts twee keuzes: Finis Germania, het einde aanvaarden, door ons zoals vroeger te onderwerpen aan generaal Varus uit Syrië, of door nog één keer te luisteren naar de woorden van Arminius: 

'Wie nog meer van zijn land houdt, van zijn ouders en van hun voorvaderen dan van de despoten en hun nieuwe koloniën, volg dan het volk naar glorie en vrijheid in plaats van de verrader naar schaamte en slavernij!'

Van schoppen met kransen tot het stelen van knuffels is de multicultuur er nooit beter van geworden.

Voor de gewone burger zijn moord en geweld een ver van zijn bed show. Geen groepsverkrachting is extreem genoeg om er boos van te worden, maar neem twee knuffels van een gedenkplaats, dan slaat de vlam in de pan, zo lang je maar niet zegt dat twee van de knuffeldieven Syrische azc'ers waren, want dan krijg je de censuurpolitie op je dak. 

Het niveau zit landelijk duidelijk op dat van een 5-jarig kind. Dit land wordt bevolkt door een schare mensen waarvan het overgrote deel geen fluit verstand heeft van wat er om hen heen gaande is, omdat ze hun begrip van de wereld van Netflix en televisieseries halen. Er zijn dus genoeg mensen die denken dat Goede Tijden, Slechte Tijden een documentaire is.

En dat zal gevolgen hebben wanneer die kinderlijke burgers nog steeds geloven dat de overheid een soort tweede papa is die voor hen hoort te zorgen. In werkelijkheid is de bureaucratie een gewetenloze maffia die niets om het volk geeft. Ons land is maar een kleine spil in een netwerk van wereldhandelsbelangen. 

We stevenen af op een nationaal bankroet. Dat blijkt uit gezond verstand, want als je je als burger blauw moet betalen voor de windparken op zee, die zo veel duurder uit gaan vallen dat de jaarlijkse energiekosten erdoor gaan verdubbelen, dan zitten we gewoon de winsten van energiebedrijven te spekken met belastinggeld.

Of denk aan de 5,7 miljoen inwoners van ons land die een uitkering ontvangen ter waarde van 54 miljard euro per jaar. Denk aan de ziekelijk dure kosten voor de huisvesting van nog miljoenen migranten uit het Midden-Oosten die Israël van plan is daar weg te jagen, en die inderdaad ook bij ons komen wonen, terwijl autochtone Nederlanders geen kans maken op de woningmarkt. 

De miljoen woningen die de overheid zo dringend wil bouwen zijn absoluut niet voor het eigen volk bedoeld. Te veel mensen willen het nog steeds niet snappen: Deze migranten en hun nareizigers in het kader van de gezinshereniging krijgen straks een gratis huis betaald door gratis uitkeringen, de bouwers krijgen betaald van belastinggeld, en autochtone starters maken alsnog nul kans. De bouw van deze woningen zal ook geen neerwaartse invloed hebben op de huizenprijzen, die uit de pan blijven reizen. 

Denk aan de onbetaalbare zorg voor een zeer grote groep oude mensen die graag allemaal nog 100 jaar oud willen worden, terwijl jongeren met werkstress euthanasiepillen krijgen aanbevolen. 

Denk aan de oorlog in Oekraïne waar aan onze kant al meer dan 770.000 mannen overleden. En dit alles terwijl Europeanen geen gezinnen meer kunnen stichten, omdat ze het niet kunnen betalen, terwijl oudere generaties zichzelf totaal niet verantwoordelijk achten voor het land wat ze aan de jongeren overdragen.

Bij elkaar opgeteld zijn al deze kosten onbetaalbaar, en het is dus maar de vraag wanneer precies de grote bedrijven dit zinkende schip zullen gaan verlaten. Nederland blijft dan achter in armoede, en in een staat van burgeroorlog die misschien wel tachtig jaar gaat duren.

Maar als je het probleem niet ziet, dan ga je er ook niks aan doen. Als je niet doorhebt dat wat hier gebeurt veel verder gaat dan alleen omvolking, maar dat het om volkerenmoord gaat, dan zul je het laten gebeuren.